Kazachstan potrzebuje większej konsolidacji sektora bankowego

04.09.2016
W połączeniu z odnotowanym przed rokiem poważnym spadkiem wartości waluty Kazachstanu spowolnienie gospodarki w latach 2015‑2016 spowodowało, że na banki tego kraju znów zaczęła działać presja.

Astana, stolica Kazachstanu (CC 0 Katarzyna)


Zanim do tego doszło, sektor usług finansowych borykał się jeszcze z konsekwencjami kryzysu lat 2008‑2009, po którym banki miały słabe bilanse i kłopoty przez dużą liczbę niespłacanych terminowo kredytów. Połączenie realizowanych obecnie programów pomocy ze strony państwa, konsolidacji sektora oraz stopniowego zwiększania buforów kapitałowych i buforów z kapitału własnego powinno z czasem zapewnić większą stabilność branży usług finansowych.

Od 2014 r. Kazachstan doznał kilku zewnętrznych wstrząsów gospodarczych, przez co nasiliły się obawy, czy tamtejszy sektor bankowy jest dostatecznie wytrzymały. Spory, gwałtowny spadek cen ropy, spowolnienie gospodarcze w Chinach i Rosji oraz niepewna sytuacja geopolityczna w wyniku kryzysu ukraińskiego przyczyniły się do zwolnienia tempa wzrostu kazachskiego PKB w ujęciu realnym z 4,3 proc. w 2014 r. do 1 proc. w 2015 r.

Ośrodek Economist Intelligence Unit prognozuje, że w 2016 r. dojdzie do niewielkiego skurczenia gospodarki Kazachstanu (rząd spodziewa się nieznacznego wzrostu, wynoszącego 0,5 proc.). W następstwie słabego popytu i sporej niepewności co do rozwoju gospodarki wzrost kredytowania będzie zapewne mizerny w najbliższej przyszłości, gdyż gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa starają się zmniejszyć zadłużenie.

W sierpniu 2015 r. władze Kazachstanu ostatecznie uznały, że ceny ropy nie wrócą do wcześniejszego poziomu i uwolniły kurs tenge, kazachskiej waluty, co spowodowało spadek jej wartości z dnia na dzień o 30 proc. Wzrosły przez to ponoszone przez banki koszty obsługi zagranicznego zadłużenia, chociaż wielkość kredytów w obcych walutach to mniej niż połowa sumy z 2008 r. W całym sektorze niekorzystnie to wpłynęło na jakość aktywów i rentowność, gdyż deprecjacja tenge zaszkodziła krajowym aktywom denominowanym w dolarach (w lipcu 2015 r. suma kredytów denominowanych w obcych walutach wynosiła prawie jedną czwartą łącznej wszystkich kredytów).

Zrodziło to poważne obawy o stabilność instytucji finansowych, a trzeba mieć przy tym na uwadze, że większość z nich jeszcze nie musiała sobie do tej pory radzić z problemem bardzo wielu zagrożonych kredytów, co jest konsekwencją kryzysu z 2008 r.

>>więcej: Państwa orbitujące wokół Rosji tracą podwójnie

Kazkommiercbank (KKB), największy kazachski kredytodawca, szczególnie mocno odczuł skutki kryzysu. Nadal mu doskwierają nadmierna ekspozycja na obce waluty i słaba zyskowność. Te kłopoty zostały spotęgowane przez to, że KKB przejął upaństwowiony bank BTA, który ma bardzo niekorzystny wskaźnik zagrożonych kredytów, wynoszący aż 89 proc.

Agencje ratingowe obniżyły ocenę KKB. Niższe oceny mają również inne największe banki kazachskie, mianowicie ATF Bank, Eurasian Bank, Bank CentreCredit oraz Halyk Bank). Pierwsze obniżki ocen miały wprawdzie za przyczynę ekspozycję na ryzyko walutowe, ale wprowadzona w lipcu 2016 r. przez Standard and Poor’s Global Ratings obniżka ratingu banku Halyk została spowodowana przez wzrost sumy kredytów zagrożonych. Halyk, uważany za bank o najlepszych wskaźnikach kapitałowych spośród najważniejszych banków kazachskich, spadł z poziomu BB+ do BB z powodu wzrostu odsetka niespłacanych terminowo kredytów z 9,2 proc. pod koniec 2015 r. do 11,2 proc. w połowie 2016 r.

Nie ustaje pomoc państwa

Rząd zapewnia dodatkowe wsparcie sektorowi bankowemu od 2014 r. Nie tylko ustanowił fundusz, któremu przydzielono 2,8 mld dol. na pomoc bankom w rozwiązaniu problemu zagrożonych kredytów, ale także realizuje znaczną część programu bodźców oraz program rozwoju infrastruktury „Droga w przyszłość” poprzez sektor bankowy, zapewniając pomoc przeznaczoną na wsparcie bilansów bankowych, chociaż wiele przedsiębiorstw i gospodarstw domowych stara się zmniejszyć zadłużenie. W przekonaniu większości analityków rząd nadal będzie pomagał bankom. W styczniu 2016 r. premier Karim Masimow ogłosił, że rząd będzie poszukiwać metod dalszej pomocy dla tego sektora. Do tego wskutek względnego ustabilizowania się cen ropy zelżała presja oddziałująca na Narodowy Fundusz Republiki Kazachstanu (państwowy fundusz majątkowy), do którego najpierw trafia większość przychodów publicznych uzyskiwanych z sektora węglowodorów, dzięki czemu rząd ma w razie potrzeby więcej możliwości zapewnienia wsparcia kapitałowego bankom.

Również Narodowy Bank Kazachstanu (KUB, bank centralny) podjął działania mające wzmocnić sektor bankowy. Na początku 2016 r. zaczęły obowiązywać nowe przepisy, narzucające większy stosunek kapitałów własnych do wkładów. Bank ten ponadto zastosował się do zaleceń Programu Oceny Sektora Finansowego MFW, by odsetek zagrożonych kredytów stał się wskaźnikiem wczesnego ostrzegania. Aby pobudzać proces dedolaryzacji, KUB zwiększył dopuszczalny współczynnik depozytów w tenge z 10 proc. do 14 proc., dąży do ograniczenia kredytów denominowanych w obcych walutach poprzez obniżenie dopuszczalnego współczynnika depozytów w obcych walutach z 3 proc. do 2 proc. oraz uruchamia program kompensacyjny obejmujący depozyty w tenge.

Do tego KUB złagodził harmonogram wdrażania wymogów ujętych w przepisach ramowych z trzeciego porozumienia bazylejskiego – ostateczny termin wprowadzenia ich w życie zmieniono z 2019 r. na 2021 r. W tym roku więc banki nie muszą podnosić współczynników adekwatności kapitałowej ani dostosować się do międzynarodowych zasad skonsolidowanych sprawozdań finansowych.

Konsolidacja

Pomimo tego lekkiego poluźnienia polityki do 2021 r. mają dziesięciokrotnie wzrosnąć minimalne wymagane kapitały własne – do 100 mld tenge. Ponieważ jedynie KKB, Halyk Bank, Bank CentreCredit, Sbierbank Kazachstan i ATF Bank spełniają ten wymóg, już rozpoczęła się fala konsolidacji, która utrzyma się w nadchodzących latach.

W 2015 r. KKB sfinalizował transakcję przejęcia borykającego się z problemami banku BTA. Wraz z BTA pojawił się nowy udziałowiec, przemysłowiec Kenges Rakiszew, zięć Imangaliego Tasmagambetowa, ministra obrony. Od tamtego czasu Rakiszew zwiększył posiadane udziały KKB do 70 proc. Oprócz tego, że posiada udziały w holdingach przemysłowych i informatycznych, Rakiszew jest także najważniejszym udziałowcem w innym kazachskim banku, Astana Finans.

W tym samym roku pojawił się bank Forte, struktura o nowej nazwie utworzona z banków Alliance i Temir, które wraz z BTA upaństwowiono w 2009 r. Do Bułata Utiemuratowa, właściciela nowego banku, należy również bank Kassa Nova.

Panuje przekonanie, że Utiemuratow i Rakiszew należą do osób z kręgu prezydenta Nursułtana Nazarbajewa. Utiemuratow przez wiele lat był doradcą, a Rakiszew należy do nowej fali młodych Kazachów pnących się dzięki poparciu prezydenta. Ostatnią ubiegłoroczną transakcję konsolidacyjną zawarto w październiku, kiedy Eurasian Bank przejął BankPozitiv. To przejęcie w połączeniu z zastrzykiem kapitału od udziałowców sprawiło, że kapitały banku przekroczyły 92 mld tenge, są więc teraz tylko nieco mniejsze od docelowych 100 mld tenge.

Zagrożone kredyty nadal powodują kłopoty

Starania kazachskich banków i państwowych agencji finansowych chwalili analitycy i instytucje międzynarodowe. Dobrze oceniano również nową strategię komunikacji obraną przez KUB, gdyż znacznie lepiej można poznać plany banku centralnego w sprawie regulacji. Mimo to organizacje międzynarodowe, w tym MFW, nadal wywierają naciski, mówiąc o konieczności bardziej rozbudowanych ocen płynności, które powinny obejmować m.in. ogólne badanie wytrzymałości na stres.

Ponieważ z powodu słabych wyników gospodarczych w najbliższym czasie należy zakładać dalsze pogorszenie jakości aktywów, nierozwiązanym problemem pozostaje sprawa niespłacanych terminowo kredytów. Banki i agencja regulująca nie zdołały odsetka takich zobowiązań w łącznej sumie kredytów obniżyć do wielkości znacznie mniejszej od 10 proc. na dłuższy okres.

Do tego należy dodać, że gdy zacznie się publikacja poprawionych skonsolidowanych sprawozdań finansowych, ujawnią się zapewne problematyczne kredyty ukryte w wehikułach o szczególnych funkcjach. Ponieważ rząd już przeznaczył ponad 10 mld dol. na stabilizowanie banków, będzie mu zależało na tym, aby tę sprawę rozwiązać ostatecznie. Dopiero się jednak okaże, czy władze zrobiły dostatecznie wiele, aby poprawić regulacje branży finansowej w celu uniknięcia powtórki kryzysu systemowego, z którego kazachski sektor bankowy jeszcze się całkiem nie wydobył.

© [2016] The Economist Intelligence Unit Limited.

Wszystkie prawa zastrzeżone. Artykuł opublikowany na licencji, tłumaczenie NBP. Oryginał w j. angielskim znajduje się w bazie www.viewswire.com


Tagi


Dodaj komentarz


3 − = jeden

Popularne artykuły

Related Posts


Artykuły powiązane