W Bułgarii konsolidacja budżetu następuje szybciej niż w planach

07.10.2016
Od stycznia do sierpnia 2016 r. wzrost przychodów podatkowych oraz ograniczenie wydatków spowodowały wyraźną poprawę salda budżetowego Bułgarii. Odnotowano nadwyżkę wynoszącą 3,3 mld lewów (1,9 mld dol.), znacznie wyższą niż rok wcześniej, kiedy było to 622 mln lewów (357 mln dol.). To najlepszy wskaźnik z pierwszych ośmiu miesięcy roku od 2008 r.

- Znikome jest ryzyko, aby rząd musiał w 2017 r. zaciągać dalsze pożyczki na cele budżetowe - uważa Vladislav Goranov, minister finansów Bułgarii. (CC By EU2016SK)


Po zdecydowanym pogorszeniu sytuacji w 2014 r., kiedy całoroczny deficyt Bułgarii zwiększył się dwukrotnie i doszedł do 3,6 proc. PKB (w ujęciu gotówkowym) z 1,8 proc. w 2013 r., zarówno w 2015 r., jak i w pierwszych ośmiu miesiącach 2016 r. budżet przedstawiał się lepiej, niż zakładano w planach rządu. Konsolidacja budżetu szybsza od zaplanowanej pozwala zakładać, że w latach 2016 i 2017 deficyt budżetowy będzie niewielki, przez co zbędne staną się kolejne emisje obligacji międzynarodowych.

Rządowe plany i założenia

Przejąwszy władzę w listopadzie 2014 r., mniejszościowy rząd centroprawicowy pod kierownictwem ugrupowania Obywatele na rzecz Europejskiego Rozwoju Bułgarii (GERB) postawił sobie umiarkowany cel konsolidacji budżetu w średnim okresie. Rządząca koalicja zdecydowanie zamierzała cofnąć proces luzowania polityki budżetowej zachodzący w latach 2013-2014 wskutek polityki niestabilnego rządu centrolewicowego, ale postanowiła to robić ostrożnie, aby nie zostały zagrożone złożone porozumienia zapewniające jej poparcie w parlamencie.

Obecny rząd zdawał sobie ponadto sprawę z konieczności uniknięcia masowych demonstracji, z powodu których w lutym 2013 r. musiał ustąpić poprzedni gabinet utworzony przez GERB.

Rząd przyjął, że zmniejszy deficyt o 0,7 proc. PKB w 2015 r., po czym będzie go redukował o 0,5 proc. PKB rocznie w trzech kolejnych latach. Oznaczało to, że w 2015 r. deficyt miał wynieść 3 proc. PKB, w 2016 r. – 2,5 proc., w 2017 r. – 2 proc. oraz w 2018 r. – 1,5 proc.

Ponieważ w 2015 r. z budżetem było lepiej, niż zakładano, w nowych średniookresowych ramowych zasadach polityki budżetowej, które przyjęto w kwietniu 2016 r., skorygowano te wielkości dotyczące lat 2016-2018 mniej więcej o 0,5 punktu procentowego rocznie. Założono mianowicie, że w 2018 r. deficyt zmaleje do 1 proc. PKB, a w 2019 r. wyniesie 0,5 proc. PKB.

Ośrodek Economist Intelligence Unit przewiduje, że w następstwie dalszej poprawy wskaźników budżetowych w pierwszych ośmiu miesiącach 2016 r. ponownie zostaną skorygowane wielkości deficytu obrane jako cele przez rząd, przez co zbliżą się do naszych prognoz, w których zakładamy szybszy proces konsolidacji budżetu (i nadwyżkę w 2020 r.).

Świetne wskaźniki mimo spadku transferów unijnych

Odnotowana w pierwszych ośmiu miesiącach tego roku nadwyżka budżetowa w wysokości 3,3 mld lewów to skutek m.in. szybszego od planowanego wzrostu przychodów. Wzrosły one o 7,2 proc. w stosunku do tego samego okresu 2015 r. (zakładano wzrost wynoszący 2,5 proc.) i wyniosły 23 mld lewów.

W pierwszym kwartale wypłaty środków unijnych wzrosły o 66,8 proc. w stosunku do tych samych miesięcy 2015 r. (były to transfery z tytułu ukończonych pod koniec 2015 r. przedsięwzięć ujętych w unijnym budżecie na lata 2007-2013), natomiast od stycznia do sierpnia były niższe o 7,6 proc. w porównaniu z tym samym okresem poprzedniego roku, gdyż przedsięwzięcia ujęte w unijnym cyklu finansowania na lata 2014-2020 były we wczesnych fazach realizacji.

Znacznie wzrosły przychody krajowe, przede wszystkim dzięki większym wpływom podatkowym. W pierwszych ośmiu miesiącach 2016 r. były o 9 proc. większe niż rok wcześniej.

W tym samym okresie wydatki zmalały o 5,4 proc. w stosunku do tych samych miesięcy 2015 r., do 19,7 mld lewów. Ze szczegółowych danych dotyczących wydatków od stycznia do lipca wynika, że ich zmniejszenie zostało spowodowane przez powolny początek realizacji inwestycji infrastrukturalnych pokrywanych częściowo z unijnego budżetu na lata 2014-2020 – w pierwszych siedmiu miesiącach tego roku wydatki opłacane z budżetu UE zmalały aż o 70,1 proc. w stosunku do tego samego okresu 2015 r. Jednocześnie stosunkowo mało wzrosły wydatki pokrywane z budżetu krajowego, gdyż tylko o 5,3 proc.

Poprawa wskaźników budżetowych od stycznia do sierpnia to wynik realizowanego z powodzeniem rządowego programu walki z unikaniem podatków i zwiększenia efektywności ich poboru, szczególnie akcyzy nakładanej na paliwa i wyroby tytoniowe. Na saldo budżetu korzystnie ponadto wpłynęły wyższe przychody podatkowe wywołane przez zwiększenie stopy zatrudnienia oraz lepsza kontrola wydatków.

Zakładamy, że w trzecim kwartale tempo wzrostu przychodów budżetowych zwolni, ponieważ transfery unijne nadal będą malały, a deflacja ogranicza wzrost wpływów podatkowych. Dopiero pod koniec roku można się spodziewać powrotu inflacji. Zwykle w ostatnim kwartale roku wydaje się więcej z budżetu, a do tego 6 listopada mają się odbyć wybory prezydenckie, toteż w najbliższych miesiącach nastąpi spore zwiększenie wydatków. Z tej przyczyny przyjmujemy, że całoroczne saldo będzie ujemne, ale deficyt będzie znacznie mniejszy od 2 proc. założonych przez rząd w budżecie na 2016 r.

Nowych pożyczek nie będzie

W połowie sierpnia Władisław Goranow, minister finansów, stwierdził, że znikome jest ryzyko, aby rząd musiał w 2017 r. zaciągać dalsze pożyczki na cele budżetowe. Goranow wypowiedział się po opublikowaniu 13 sierpnia wyników oceny jakości aktywów i testów stresu przeprowadzonych w sektorze bankowym. Konkludowano w tej ocenie, że bułgarskie banki nie będą potrzebowały pieniędzy publicznych dla zapewnienia dodatkowej płynności ani w innym celu.

W marcu 2016 r. ministerstwo finansów przeprowadziło emisję euroobligacji o wartości 2 mld euro (2,24 mld dol.), częściowo po to, aby się przygotować do wsparcia systemu finansowego, gdyby się okazało konieczne. Wraz z lepszymi od oczekiwanych wskaźnikami budżetowymi ta emisja zapewniła olbrzymie rezerwy – pod koniec lipca 2016 r. wynosiły 14,5 mld lewów, o 10 mld lewów więcej od wymaganego ustawowo minimum.

Ta korzystna sytuacja spowodowała, że rząd zamierza wykorzystać część wielkich rezerw na spłatę zobowiązań z tytułu zapadalnych w 2017 r. obligacji o wartości 950 mln euro (1,1 mld dol.) oraz na pokrycie przyszłorocznego deficytu budżetowego. Należy więc przyjmować, że w 2017 r. zadłużenie publiczne zmaleje z 29,3 proc. PKB odnotowanych w lipcu 2016 r.

Menda Stojanowa, przewodnicząca parlamentarnej komisji budżetowej, potwierdziła 5 września, że w latach 2016 i 2017 deficyt budżetowy będzie mniejszy od zakładanego, jednocześnie jednak wykluczyła osiągnięcie zrównoważonego bilansu w 2017 r., gdyż pospieszna konsolidacja budżetu mogłaby zaszkodzić rozwojowi gospodarki.

W planie przyszłorocznych wydatków najważniejsze będą szkolnictwo, obronność i służba zdrowia. Poza tym nadal wielką wagę będzie się przykładać do inwestycji infrastrukturalnych. Nie zostaną podniesione stawki podatkowe.

Pomimo świetnych wskaźników budżetowych w pierwszych ośmiu miesiącach tego roku, które następują po znacznych postępach w procesie konsolidacji budżetu w ubiegłym roku, uważamy, że w latach 2016 i 2017 mogą wystąpić pewne zagrożenia dla budżetu, a to wskutek problemów występujących w energetyce.

Wprawdzie deficyt tego sektora zmalał po reformach przeprowadzonych w nim w 2015 r., ale w czerwcu 2016 r. międzynarodowy trybunał arbitrażowy orzekł, że państwowe przedsiębiorstwo energetyczne NEK musi zapłacić 550 mln euro (do tego dochodzą odsetki) rosyjskiej spółce Atomstrojeksport tytułem odszkodowania za podjętą w 2012 r. przez stronę bułgarską decyzję o rezygnacji z planów budowy dwóch reaktorów atomowych w Belene w północnej części kraju.

Chociaż przyznana kwota odszkodowania to tylko połowa sumy żądanej przez rosyjską firmę, i tak będzie poważnym obciążeniem dla bułgarskiego przedsiębiorstwa energetycznego, które ma problemy finansowe i bardzo prawdopodobnie będzie potrzebowało pomocy ze środków publicznych.

W naszej zasadniczej prognozie nadal jednak zakładamy, że proces konsolidacji budżetu w średnim okresie będzie przebiegał lepiej, niż pierwotnie zakładał rząd bułgarski.

© [2016] The Economist Intelligence Unit Limited.

Wszystkie prawa zastrzeżone. Artykuł opublikowany na licencji, tłumaczenie NBP. Oryginał w j. angielskim znajduje się w bazie www.viewswire.com


Tagi


Dodaj komentarz


− sześć = 3

Popularne artykuły

Related Posts


Artykuły powiązane